Κοκκιναρά 35, Κηφισιά, (+30) 210.80.85.370

Η αποκωδικοποίηση των μαθησιακών δυσκολιών

Κατά τη διάρκεια της μέσης παιδικής ηλικίας, τα παιδιά απομακρύνονται από το στενό περιβάλλον της οικογένειας και εισέρχονται στο χώρο της σχολικής κοινότητας και των συνομηλίκων  και στο χώρο της οργανωμένης εργασίας.

Η είσοδος αυτή δεν είναι  μια ευχάριστη εμπειρία για όλα τα παιδιά καθώς μπορεί να συνοδεύεται με δυσκολίες στη μάθηση που μπλοκάρουν τη μαθησιακή διαδικασία και δημιουργούν προβλήματα αρχικά στο μαθητή και δευτερογενώς στο οικογενειακό πλαίσιο. Το θέμα των μαθησιακών δυσκολιών απασχολεί σε διεθνές επίπεδο τους επιστήμονες που ασχολούνται με τα παιδιά από τις αρχές του περασμένου αιώνα. Οι «μαθησιακές δυσκολίες» είναι όρος «ομπρέλα», που χρησιμοποιείται για να καλύψει διαφορετικές πληθυσμιακές ομάδες οι οποίες δε τα καταφέρνουν σε συγκεκριμένες γνωστικές δεξιότητες στο σχολικό σύστημα. Οι μαθησιακές δυσκολίες περιλαμβάνουν ανομοιογενείς περιπτώσεις με διαφορετικά αίτια, διαφορετικά συμπτώματα, βαρύτητα και μορφή εκδήλωσης, δυσκολίες που οφείλονται σε νοητική στέρηση ή ανωριμότητα, σε ψυχοσυναισθηματικές διαταραχές ή τέλος τις ειδικές αναπτυξιακές διαταραχές-δυσλεξία. Μία από τις πιο συχνές μαθησιακές δυσκολίες είναι οι ειδικές μαθησιακές δυσκολίες ή δυσλεξία.

 

Χαρακτηριστικά των παιδιών με ειδικές μαθησιακές δυσκολίες

Τα παιδιά με δυσλεξία έχουν φυσιολογική ή υψηλή νοημοσύνη, η συμπεριφορά τους στο σχολείο και στο σπίτι δείχνει πως είναι πιο έξυπνα από ότι φανερώνει η επίδοση στην ανάγνωση, στην γραφή και μερικές φορές στην αριθμητική, παρουσιάζουν δυσκολία προσανατολισμού στο χώρο (σύγχυση δεξιού-αριστερού) και το χρόνο (χθες- σήμερα- αύριο, πριν-μετά), έχουν δυσχέρεια στην αντίληψη της διαδοχής και της αλληλουχίας (μπερδεύουν έννοιες όπως πρώτο, δεύτερο, δίπλα, ανάμεσα), δυσκολεύονται στην πρόληψη και επεξεργασία πληροφοριών, στην κατανόηση και εκτέλεση περίπλοκων οδηγιών, έχουν έντονη έλλειψη οργάνωσης ιδιαίτερα στο χρόνο και  στον τρόπο μελέτης, εμφανίζουν αδυναμία συγκέντρωσης προσοχής, αδεξιότητα και κινητική ανησυχία, παρουσιάζουν σημαντικές δυσκολίες σε όλα τα επίπεδα της Γλώσσας, οι οποίες δεν συμβαδίζουν με το νοητικό δυναμικό.

Οι δυσκολίες εμφανίζονται σε πολλούς γνωστικούς τομείς: στην Ανάγνωση, στην Αναγνωστική Κατανόηση, στη Γραφή, στην Ορθογραφία, στην Παραγωγή Γραπτού Λόγου, στην Αριθμητική και στη Λογικομαθηματική Σκέψη.

Συγκεκριμένα στην ΑΝΑΓΝΩΣΗ παρατηρείται Επαναλήψεις συλλαβών, λέξεων ή προτάσεων, Παραλείψεις γραμμάτων, συλλαβών ή λέξεων, προσθήκες γραμμάτων, συλλαβών ή λέξεων, αντικαταστάσεις φωνηεντικών και συμφωνικών φθόγγων, συλλαβών ή λέξεων με άλλες μορφολογικά παρόμοιες, συγγενικές ή άσχετες, αντιμεταθέσεις γραμμάτων ή συλλαβών, συλλαβική ανάγνωση ανάγνωση αργή, με δισταγμό και κομπιάσματα, ακόμα και σε κείμενα στα οποία έχουν εξασκηθεί, χάσιμο της σειράς ή της παραγράφου στο βιβλίο, ακόμη και αν δείχνουν με το δάχτυλο, απουσία του «αναγνωστικού βιώματος», δηλαδή των σημείων στίξης και του ρυθμού και ελλιπής κατανόηση του κειμένου, γιατί το βάρος ρίχνεται στην αποκωδικοποίηση των λέξεων, δηλαδή στην ορθή και ακριβή ανάγνωση, «θυσιάζοντας» την κατανόηση.

Στην ΠΡΟΦΟΡΙΚΗ ΕΚΦΡΑΣΗ τα παιδιά έχουν φτωχό λεξιλόγιο, δυσκολία στην κατανόηση των ορισμών των λέξεων, αδυναμία στην διήγηση των γεγονότων με χρονική σειρά (αρχή – μέση - τέλος) αδυναμία κατανόησης σχέσης αιτίου- αποτελέσματος,  και δυσχέρεια διάκρισης ουσιωδών σημείων της ιστορίας και επικέντρωσης της προσοχής σε λεπτομέρειες.

Στη ΓΡΑΦΗ παρατηρείται Κακογραφία (μουντζούρες, σβησίματα),  Αντιμεταθέσεις γραμμάτων στη λέξη, Παραλείψεις γραμμάτων, συλλαβών ή λέξεων, Προσθήκες γραμμάτων, συλλαβών ή λέξεων, Επαναλήψεις γραμμάτων, συλλαβών ή λέξεων, Αντικαταστάσεις γραμμάτων στη λέξη, Αντικαταστάσεις λέξεων με άλλη συγγενική, ακουστικά παρόμοια ή άσχετη, Καθρεφτική γραφή γραμμάτων, Κατάργηση των ορίων ανάμεσα στις λέξεις, Παράλειψη στίξης και τόνων, Ορθογραφικά λάθη θέματος και κατάληξης, ακόμα και σε λέξεις που έχουν διδαχθεί συστηματικά.

Στην AYΘΟΡΜΗΤΗ ΓΡΑΦΗ παρατηρείται δυσκολία στην έκφραση των ιδεών τους γραπτά, δυσκολία στην παραγωγή ιστοριών με συνοχή, περιορισμένο λεξιλόγιο και κοινότυπες εκφράσεις.

 

Ψυχοσυναισθηματικές συνέπειες των μαθησιακών δυσκολιών

Οι μαθησιακές δυσκολίες, ανεξάρτητα από το βαθμό δυσκολίας, επηρεάζουν το παιδί στην στη ολότητά του, και επιδρούν στο χαρακτήρα του. Το παιδί, υποβαθμίζει τον εαυτό του και τις ικανότητές του, με αποτέλεσμα η ματιά του να είναι ματιά υποτίμησης, να μην εμπιστεύεται τις δυνατότητές του και να έχει άγχος, το οποίο πολύ συχνά εκδηλώνεται με  ψυχοσωματικά συμπτώματα ή άρνηση του για το σχολείο. Το άγχος του παιδιού εντείνεται όταν βιώνει τις προσβολές ή την υποτίμηση και από την μεριά των ενηλίκων σημαντικών άλλων  για αυτό  των γονιών ή των δασκάλων του: «Το παιδί μου δεν τα καταφέρνει στο σχολείο, είναι τεμπέλης, δεν παίρνει τα γράμματα» ή «αφαιρείται, είναι τεμπέλης, δεν ενδιαφέρεται για το μάθημα». Το παιδί πληγώνεται στην αυτοεκτίμησή του και μπορεί ή να αποσυρθεί και να κλειστεί στον εαυτό του να είναι θλιμμένο, να μην ενδιαφέρεται για τίποτα, ή να προσπαθήσει να τραβήξει την προσοχή επάνω του  με υπερβολές , προκλητική συμπεριφορά  προς το εκπαιδευτικό πλαίσιο  τους συμμαθητές του.

Η μάθηση είναι μια φυσιολογική δραστηριότητα για τον άνθρωπο, μια ανεξάντλητη πηγή ευχαρίστησης. Δεν υπάρχει «κακός μαθητής» από τη φύση του, ούτε παιδί που βαριέται ή ανίκανο να αφομοιώσει τις γνώσεις. Τα παιδιά σε κατάσταση σχολικής αποτυχίας έχουν μέσα τους μια τεράστια επιθυμία για γνώση για να διαβάσουν, να μετρήσουν, να γράψουν, αλλά δεν τα καταφέρνουν. Γιατί υπάρχει πάντοτε ένας λόγος σημαντικός, ασυνείδητος, ακόμη και ιερός για την ψυχική τους ισορροπία, που εξ αιτίας του δεν μπορούν να πραγματοποιήσουν την επιθυμία του.

 

Αντιμετώπιση των μαθησιακών δυσκολιών

Το πρώτο και σημαντικότερο βήμα για την αντιμετώπιση των μαθησιακών δυσκολιών είναι η έγκαιρη και έγκυρη διάγνωση τους. Οι γονείς αν  αντιληφθούν κάποιο από τα παραπάνω συμπτώματα θα πρέπει να απευθυνθούν και να ζητήσουν αξιολόγηση από  εξειδικευμένο επιστήμονα. Συνήθως η διάγνωση γίνεται από εξειδικευμένη διεπιστημονική ομάδα στην οποία συμμετέχει ψυχολόγος, ειδική παιδαγωγός, λογοπεδικός και παιδοψυχίατρος.  Το δεύτερο βήμα περιλαμβάνει την αποδοχή των δυσκολιών από τους γονείς και την ένταξη του παιδιού σε πρόγραμμα  αποκατάστασης από ειδικό επιστήμονα. Απαραίτητη προϋπόθεση για την αντιμετώπιση των μαθησιακών δυσκολιών είναι ο σεβασμός στη μοναδικότητα του παιδιού και η αποδοχή της διαφορετικότητας. Τόσο οι γονείς όσο και οι εκπαιδευτικοί θα πρέπει να θυμούνται και να υπερασπίζονται  το γεγονός ότι τα  παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες δεν υστερούν σε σχέση με τα άλλα παιδιά, αλλά καταγράφουν, επεξεργάζονται, κατανοούν, οργανώνουν, απομνημονεύουν, μαθαίνουν με το δικό τους ρυθμό και τρόπο τον οποίο οφείλει ο ειδικός να ανακαλύψει και να εκπαιδεύσει το παιδί με βάση αυτά.


Βασιλική Μάντζιου - Ψυχολόγος MSc, Yπαρξιακή Οικογενειακή Ψυχοθεραπεύτρια

~ Επικοινωνήστε μαζί μας για να κλείσετε ραντεβού: 210 - 8085370 ή στείλτε μας μήνυμα ~